فیزیوتراپی بعد از سکته مغزی باید بلافاصله از همان زمان بستری در بیمارستان شروع شده و در فیزیوتراپی منزل ادامه یابد .
افیزیوتراپی بعد از سکته مغزی
فیزیوتراپی بعد از سکته مغزی: راهنمای جامع برای بهبود حرکتی و کیفیت زندگی
سکته مغزی یکی از شایعترین علل ناتوانیهای طولانیمدت در بزرگسالان است که میتواند منجر به اختلالات حرکتی، تعادلی، حسی و شناختی شود. فیزیوتراپی پس از سکته مغزی نقش حیاتی در بازیابی عملکردهای از دست رفته، افزایش استقلال فرد و بهبود کیفیت زندگی دارد. این مقاله به بررسی اهداف، تکنیک ها، مراحل و چالشهای فیزیوتراپی پس از سکته مغزی میپردازد.
**فصل اول: تأثیر سکته مغزی بر بدن و ضرورت فیزیوتراپی**
۱.۱ عوارض شایع پس از سکته مغزی
سکته مغزی به دو نوع ایسکمیک (انسداد عروق) و هموراژیک (خونریزی) تقسیم میشود. صرفنظر از نوع سکته، آسیب به بافت مغز میتواند باعث عوارض زیر شود:
– **ضعف یا فلج یک طرف بدن (همی پلژی)**
– **اختلال در تعادل و هماهنگی حرکتی**
– **اسپاستیسیتی (سفتی عضلات)**
– **اختلال در راه رفتن**
– **کاهش حس عمقی و لمسی**
– **خستگی مزمن**
۱.۲ چرا فیزیوتراپی ضروری است؟
فیزیوتراپی بعد از سکته مغزی با تحریک نوروپلاستیسیتی (توانایی مغز در بازسازی مسیرهای عصبی) به بازتوانی حرکتی کمک میکند. مطالعات نشان دادهاند که شروع زودهنگام فیزیوتراپی (حتی در مرحله حاد) شانس بهبودی را افزایش میدهد.
**فصل دوم: اهداف فیزیوتراپی پس از سکته مغزی**
از اهداف فیزیوتراپی بعد از سکته مغزی می توان به موارد زیر اشاره نمود :
– **بازگرداندن دامنه حرکتی مفاصل**
– **تقویت عضلات ضعیف شده**
– **کاهش اسپاستیسیتی و جلوگیری از دفورمیتی مفاصل**
– **بهبود تعادل و جلوگیری از زمین خوردن**
– **آموزش راه رفتن مجدد (گیت ترینینگ)**
– **افزایش استقلال در فعالیتهای روزمره (ADL)**
– **پیشگیری از عوارض ثانویه مانند زخم بستر یا ترومبوز وریدی**
**فصل سوم: تکنیکهای رایج فیزیوتراپی پس از سکته مغزی**
تکنیک های فیزیوتراپی سپ از سکته مغزی عبارتند از :
۳.۱ تمرینات فعال و غیرفعال
– **تمرینات غیرفعال (PROM):** برای بیمارانی که هیچ کنترلی روی عضلات ندارند، فیزیوتراپیست مفاصل را حرکت میدهد تا از خشکی جلوگیری شود.
– **تمرینات فعال-کمکی (AAROM):** وقتی بیمار کمی قدرت عضلانی دارد، فیزیوتراپیست به او کمک میکند.
– **تمرینات مقاومتی:** برای تقویت تدریجی عضلات.
۳.۲ روشهای نوروفیزیولوژیک
– **بوبت تراپی (Bobath):** بر اصلاح الگوهای حرکتی غیرطبیعی تمرکز دارد.
– **PNF (تمرینات عصبی-عضلانی پیشرونده):** از حرکات چرخشی و کششی برای تحریک عضلات استفاده میکند.
– **تمرینات آینه درمانی (Mirror Therapy):** برای بیماران با نقص حرکتی شدید، با استفاده از آینه، مغز فریب میخورد تا حرکت اندام فلج را تصور کند.
۳.۳ تکنولوژیهای نوین
– **ربات تراپی:** دستگاههای رباتیک مانند Lokomat برای راه رفتن.
– **تحریک الکتریکی عملکردی (FES):** برای فعالسازی عضلات فلج.
– **واقعیت مجازی (VR):** بهبود تعادل و هماهنگی از طریق شبیهسازی.
**فصل چهارم: مراحل فیزیوتراپی بر اساس زمان پس از سکته**
مراحل فیزیوتراپی پس از سکته مغزی به شرح ذیل می باشد :
۴.۱ فاز حاد (هفته اول)
– پیشگیری از عوارض بیحرکتی مانند زخم بستر.
– تمرینات تنفسی و تغییر پوزیشن در تخت.
۴.۲ فاز زیرحاد (۱ تا ۶ ماه)
– شروع تمرینات تعادلی و ایستادن.
– کار با واکر یا عصا برای راه رفتن.
۴.۳ فاز مزمن (بعد از ۶ ماه)
– تمرینات عملکردی مانند بالا رفتن از پله.
– ورزشهای هوازی برای افزایش استقامت.
**فصل پنجم: چالشها و راهکارها**
از چالش های فیزیوتراپی پس از سکته مغزی می توان به عوامل ذیل الذکر اشاره نمود :
– **مقاومت بیماران به دلیل درد یا افسردگی:** استفاده از رواندرمانی همراه با فیزیوتراپی.
– **محدودیتهای مالی:** بهکارگیری تمرینات خانگی کمهزینه.
– **پیشرفت کند:** تنظیم برنامههای شخصی سازی شده اختصاصی هر بیمار
فیزیوتراپی بعد از سکته مغزی یک فرآیند طولانیمدت است که نیاز به تعامل بین بیمار، فیزیوتراپیست و خانواده دارد. با پیشرفتهای اخیر در تکنیکهای توانبخشی مغز و اعصاب، بسیاری از بیماران میتوانند به سطح قابل قبولی از استقلال دست یابند. شروع زودهنگام و تداوم تمرینات، کلید موفقیت در بازتوانی است.
اگر شما یا عزیزانتان دچار سکته مغزی شده اید، با یک متخصص فیزیوتراپی مجرب مشورت کنید تا برنامهای متناسب با شرایطتان طراحی شود.